Jak przygotować się do matury z informatyki

Z czego składa się egzamin

Arkusz dzieli się na część bez komputera (zadania algorytmiczne i teoretyczne) oraz część praktyczną przy komputerze, gdzie rozwiązujesz zadania z programowania, bazy danych i arkusza kalkulacyjnego.

• Część teoretyczna: algorytmy, systemy liczbowe, złożoność, sieci i bezpieczeństwo.
• Część praktyczna: program w wybranym języku, zapytania SQL, obliczenia i wykresy w arkuszu.
• Do zadań praktycznych dostajesz pliki z danymi — umiejętność ich wczytania jest warunkiem zdobycia punktów.

Kolejność nauki, która się opłaca

1. Python i praca na plikach — bez tego nie ruszysz większości zadań praktycznych.
2. Podstawy algorytmiki — pętle, warunki, funkcje, klasyczne algorytmy.
3. SQL — schematyczny i szybki do opanowania, pewne punkty.
4. Arkusz kalkulacyjny — dużo punktów za stosunkowo prostą pracę.
5. Teoria — systemy liczbowe, złożoność, pojęcia sieciowe.

Ta kolejność nie jest przypadkowa: pierwsze dwa punkty są wymagające, ale odblokowują największą część arkusza.

Python: minimum, które musisz umieć

Nie potrzebujesz zaawansowanych bibliotek. Potrzebujesz pewności w podstawach i w pracy na danych z pliku.

with open('dane.txt') as f:
    liczby = [int(w.strip()) for w in f if w.strip()]

print(len(liczby), sum(liczby), max(liczby))

• Listy, słowniki, krotki i podstawowe operacje na nich.
• Pętle for i while, instrukcje warunkowe, funkcje z parametrami.
• Konwersje typów: int(), float(), str() — najczęstsze źródło błędów.
• Formatowanie wyników i zapis do pliku.

SQL: pewne punkty w krótkim czasie

Zadania z baz danych są schematyczne, dlatego dają najlepszy stosunek nakładu pracy do punktów. Trzeba znać kilka konstrukcji i umieć je łączyć.

SELECT k.nazwa, COUNT(*) AS liczba
FROM zamowienia z
JOIN klienci k ON k.id = z.klient_id
GROUP BY k.nazwa
HAVING COUNT(*) > 3
ORDER BY liczba DESC;

Więcej o złączeniach i grupowaniu w tekście o SQL na maturze.

Arkusz kalkulacyjny: najbardziej wdzięczna część

• Funkcje warunkowe: JEŻELI, SUMA.JEŻELI, LICZ.JEŻELI.
• Wyszukiwanie danych: WYSZUKAJ.PIONOWO lub X.WYSZUKAJ.
• Sortowanie, filtrowanie i tabele przestawne.
• Wykresy z poprawnym opisem osi i legendą.

Szczegóły opisaliśmy w artykule o funkcjach Excela na maturze.

Praca na arkuszach i podział czasu

Od momentu, w którym masz podstawy, przechodzisz na arkusze CKE. Rozwiązuj je w warunkach zbliżonych do egzaminu: ten sam sprzęt, ten sam edytor, ograniczony czas.

• Zacznij od zadań, które umiesz — punkty z prostszych podpunktów są tak samo warte.
• Zapisuj pliki wynikowe zgodnie z instrukcją; źle nazwany plik to stracone punkty.
• Testuj kod na danych z zadania, nie „na oko”.
• Zostaw 10 minut na sprawdzenie kompletności odpowiedzi.